تبلیغات
شهید مطهر - بررسى رابطه بین زهد و ایثار
بررسى رابطه بین زهد و ایثار
زهد و ایثار
یكى از فلسفه هاى زهد ایثار است . اثره و ایثار هر دو از یك ریشه اند . اثره یعنى خود را و منافع خود را بر دیگران مقدم داشتن , و به عبارت دیگر همه چیز را به خود اختصاص دادن و دیگران را محروم ساختن . اما ایثار یعنى دیگران را بر خویش مقدم داشتن و خود را براى آسایش دیگران به رنج افكندن .

زاهد از آن جهت ساده و بى تكلف و در كمال قناعت زندگى مى كند و بر خود تنگ مى گیرد , تا دیگران را به آسایش برساند , او آنچه دارد به نیازمندان مى بخشد زیرا قلب حساس و دل درد آشناى او آنگاه به نعمتهاى جهان دست مى یازد كه انسان نیازمندى نباشد , او از اینكه نیازمندان را بخوراند و بپوشاند و به آنان آسایش برساند بیش از آن لذت مى برد كه خود بخورد و بپوشد و استراحت كند . او محرومیت و گرسنگى و رنج و درد را از آن جهت تحمل مى كند كه دیگران برخوردار و سیر و بى دردسر زندگى كنند . ایثار از پرشكوهترین مظاهر جمال و جلال انسانیت است و تنها انسانهاى بسیار بزرگ به این قله شامخ صعود مى كنند .

قرآن كریم داستان ایثار على (ع) و خاندان گرامیش را در آیات پر شكوه خود در سوره هل اتى منعكس كرده است على و زهراء و فرزندانشان آنچه در میسور داشتند كه جز چند قرص نان نبود با كمال نیازى كه بدان داشتند تنها و تنها به خاطر رضاى حق به مسكین و یتیم و اسیر بخشیدند , این بود كه این داستان در ملاء اعلى بازگو شد و آیه قرآن درباره اش نازل گشت .

رسول اكرم وارد خانه دختر عزیزش حضرت زهرا شد , دستبندى از نقره در دست زهرا و پرده اى بر در اتاق زهرا دید , چهره كراهت نشان داد , زهراى مرضیه بلافاصله پرده و دستبند را توسط قاصدى خدمت رسول اكرم (ص) ارسال داشت كه به مصرف نیازمندان برساند , چهره رسول اكرم (ص) از اینكه دخترش نكته را درك كرده و دیگران را بر خود مقدم داشته شكفته گشت و فرمود : پدرش به فداى او باد . شعار (( الجار ثم الدار )) رسم جارى خاندان على و زهرا بود .

على (ع) در خطبه (( المتقین )) مى گوید : (( نفسه منه فى عناء و الناس منه فى راحه )) .
یعنى متقى كسى است كه خودش از ناحیه سختگیریهاى خودش در رنج است اما مردم از ناحیه او در آسایشند .

قرآن كریم انصار مدینه را كه حتى در حال فقر برادران مهاجر خود را پذیرائى كردند و آنان را بر خودشان مقدم داشتند چنین توصیف مى كند :

و یؤثرون على انفسهم و لو كان بهم خصاصه
یعنى دیگران را بر خود مقدم مى دارند هر چند فقیر و نیازمند باشند .

بدیهى است كه زهد بر مبناى ایثار در شرائط مختلف اجتماعى فرق مى كند , در یك اجتماع مرفه كمتر نیاز به ایثار پیدا مى شود , و در یك اجتماع محروم مانند اجتماع آنروز مدینه بیشتر , و یكى از رازهاى تفاوت سیره رسول اكرم (ص) و على (ع) در این جهت با سائر ائمه اطهار همین است . و به هر حال , زهد بر اساس فلسفه ایثار هیچگونه ربطى با رهبانیت و گریز از اجتماع ندارد بلكه زائیده علائق و عواطف اجتماعى است و جلوه عالیترین احساسات انسان دوستانه و موجب استحكام بیشتر پیوندهاى اجتماعى است .

پی نوشت:
سیرى درنهج البلاغه ( صفحه : 223-225)